Zapalenie zatok jesienią - jak odróżnić infekcję od przewlekłego problemu?
Infekcja wirusowa czy bakteryjne zapalenie zatok?
Ostre zapalenie błony śluzowej nosa i zatok często rozwija się w przebiegu wirusowej infekcji górnych dróg oddechowych. Typowe objawy obejmują niedrożność nosa, wydzielinę z nosa, pogorszenie węchu, uczucie ciśnienia lub ból twarzy, a czasami również gorączkę i kaszel. W większości przypadków infekcja ma charakter wirusowy i ustępuje bez antybiotyku.
Sama obecność gęstej lub zabarwionej wydzieliny z nosa nie pozwala natomiast rozpoznać zakażenia bakteryjnego. Większe znaczenie ma cały przebieg choroby. Na bakteryjne zapalenie zatok może wskazywać utrzymywanie się objawów bez poprawy przez co najmniej 10 dni albo ich wyraźne nasilenie po początkowej poprawie. Niepokój powinny wzbudzić również ciężkie objawy, takie jak wysoka gorączka powyżej 39°C połączona z ropną wydzieliną z nosa lub bólem twarzy utrzymującym się przez kilka dni.
Ból twarzy, zatkany nos i wydzielina - na co zwrócić uwagę?
Objawy zapalenia zatok mogą obejmować ból lub uczucie ucisku w obrębie policzków, czoła albo okolicy nosa, niedrożność nosa i wydzielinę z nosa. W przypadku ostrego zapalenia objawy zwykle pojawiają się w związku z infekcją i stopniowo ustępują.
Szczególnej uwagi wymaga sytuacja, gdy dolegliwości są wyraźnie jednostronne, bardzo nasilone albo po okresie poprawy ponownie się pogarszają. Konsultacja lekarska jest wskazana również wtedy, gdy objawy utrzymują się dłużej niż typowy czas trwania infekcji lub znacząco utrudniają codzienne funkcjonowanie. W diagnostyce niepowikłanego ostrego zapalenia zatok badania obrazowe nie są rutynowo konieczne - o ich wykonaniu decyduje lekarz, zwłaszcza gdy istnieje podejrzenie powikłań lub innej przyczyny dolegliwości.
Kiedy mówi się o przewlekłym zapaleniu zatok?
Przewlekłe zapalenie zatok przynosowych różni się od pojedynczej jesiennej infekcji przede wszystkim czasem trwania i charakterem objawów. O przewlekłym procesie zapalnym można mówić, gdy typowe dolegliwości utrzymują się przez co najmniej 12 tygodni. Należą do nich przede wszystkim niedrożność nosa, wydzielina z nosa, zaburzenia węchu oraz ból lub uczucie ucisku w obrębie twarzy. Rozpoznanie przewlekłego zapalenia zatok wymaga jednak nie tylko oceny objawów, ale także potwierdzenia zmian w badaniu lekarskim, endoskopii nosa lub odpowiednim badaniu obrazowym.
Przewlekłe zapalenie zatok może mieć różne podłoże i nie należy traktować go po prostu jako „niekończącego się przeziębienia”. Znaczenie mogą mieć między innymi polipy nosa, alergiczny nieżyt nosa, nieprawidłowości anatomiczne czy inne czynniki wpływające na stan błony śluzowej nosa i zatok.
Kiedy warto skonsultować objawy z lekarzem?
Konsultacja jest szczególnie uzasadniona, gdy objawy nie ustępują, po początkowej poprawie ponownie się nasilają, pojawia się wysoka gorączka, silny lub jednostronny ból twarzy albo dolegliwości nawracają. Jeżeli problemy z zatkanym nosem, wydzieliną, bólem twarzy lub osłabieniem węchu utrzymują się przez wiele tygodni, warto sprawdzić, czy ich przyczyną nie jest przewlekły stan zapalny.
Prawidłowe rozróżnienie infekcji wirusowej, bakteryjnego zapalenia zatok i przewlekłego zapalenia zatok ma znaczenie dla dalszego postępowania. Nie każda infekcja wymaga antybiotyku, a utrzymujące się objawy nie powinny być przez długi czas leczone wyłącznie na własną rękę.
